krajobraz-GIS-analiza przestrzenna

Tomasz Giętkowski i współautorzy bloga: Sebastian Czapiewski, Jakub Makarewicz, Szymon Bryzgalski

Geografia krajobrazu

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
kierunek geografia
studia I stopnia, III rok

martwe_gk_icon

Wprowadzenie

Budowa geologiczna, litologia, rzeźba, klimat, wody, gleby, roślinność, zwierzęta to podstawowe komponenty, z których zbudowana jest zewnętrzna powłoka Ziemi. Przy założeniu pewnego uogólnienia, można wydzielić jednostki krajobrazowe – obszary, na których występuje pewien prawidłowy zestaw komponentów o małym zróżnicowaniu.
Podstawowym zadaniem poznawczym geografii krajobrazu jest zbadanie struktury i dynamiki jednostek oraz opis ich funkcjonowania. Analiza potencjału i waloryzacja krajobrazu pozwala dostarczyć niezbędnych informacji dla potrzeb procedur planistycznych, ochrony georóżnorodności i przyrody.

 

Temat 1. Podstawowe pojęcia

Zakres wykładu
Komponenty, geokompleks, krajobraz, model geokompleksu.

Literatura
obowiązkowa:
Richling A., 1992, Kompleksowa geografia fizyczna, PWN Warszawa, rozdziały 2. i 4.
uzupełniająca:
Richling. A., Solon J., 1998, Ekologia Krajobrazu, PWN Warszawa, rodziały 3.1.-3.3. i 4.1

 

Temat 2. Analiza przestrzenna i GIS w geografii krajobrazu. Wskazówki do delimitacji jednostek (SAGA)

Zakres wykładu
Modele danych, modele krajobrazu, wielkość terenowa komórki, sąsiedztwo w modelu gridowym, algebra map, delimitacja jednostek (SAGA GIS)

Literatura
obowiązkowa:
Urbański J., ebook, GIS w badaniach przyrodniczych, Wyd. UG., rozdziały 3.2, 4, 5.1, 5.2

Materiały
dane do ćwiczenia (zip)
wskazówki do delimitacji (pdf)

 

Temat 3. Jednostki krajobrazowe

Zakres wykładu
Koncepcja jednostki, poziomy organizacji krajobrazu, facja, uroczysko, teren, katena, ekoton.

Literatura
obowiązkowa:
Richling A., 1992, Kompleksowa geografia fizyczna, PWN Warszawa, rozdział 8.
uzupełniająca:
Solon J., 2008, Przegląd wybranych podejść do typologii krajobrazu, Problemy Ekologii Krajobrazu, t XX, 25-33.
Pietrzak M., Jednostki krajobrazowe – figury czy bryły?,Problemy Ekologii Krajobrazu, t XX, 153-162.

 

Temat 4. Struktura krajobrazu

Zakres wykładu
Mozaika krajobrazu, kompozycja, konfiguracja, metryki krajobrazu

Literatura
obowiązkowa:
Zwierzchowska I., Stępniewska M., Łowicki D., 2010, Możliwości wykorzystania programu Fragstats w badaniach środowiska przyrodniczego, Przegląd Geograficzny, 82, 1, s. 85–102

Materiały
mapa geokompleksów (asc)
wskazówki do wykonania ćwiczenia (pdf)
pobierz Fragstats 3.3
instrukcja do Fragstats (pdf)

opis2012

 

Temat 5. Dynamika krajobrazu

Zakres wykładu
Przemiany krajobrazu, łańcuchy markowa, zmiany użytkowania terenu, LandCell

Literatura
obowiązkowa:
Giętkowski T., 2009, Zmiany lesistości Borów Tucholskich w latach 1938 – 2000, Promotio Geographica Bydgostiensia, vol. IV,

Materiały
dane (zip)
wskazówki do wykonania ćwiczenia (pdf)

 

Temat 6. Model płat – korytarz – matryca

Zakres wykładu
Podczas wykładu prezentowane są teorie leżące u podstaw modelu PKM (od teorii biogeograficznej wysp po teorię metapopulacji). Przedstawione są elementy modelu wraz z zasadami ich identyfikacji na wybranym obszarze .

Literatura
Cieszewska A., 2004, Model płatów i korytarzy – dyskusja pojęć, Problemy Ekologii Krajobrazu, tom XIV.  

Materiały
granica PKM (shp, EPS 2180)

 

Temat 7. Waloryzacja krajobrazu

Zakres wykładu

Literatura
Solon J., 2008, Koncepcja „Ecosystem Services” i jej zastosowania w badaniach ekologiczno-krajobrazowych, Problemy Ekologii Krajobrazu, vol. XXI.

Materiały

 

Temat 8. Antropogeniczne przekształcenia krajobrazu

Zakres wykładu

Literatura
Degórski M., 2009, Krajobraz jako odbicie przyrodniczych i antropogenicznych procesów zachodzących w megasystemie środowiska geograficznego. Problemy Ekologii Krajobrazu, T. XXIII, 53–60.
Solon J., 2008, Typy krajobrazu kulturowego Polski, Problemy Ekologii Krajobrazu, vol 20.  

Materiały

 

Temat 9. Miejsce analiz krajobrazowych w procedurze planistycznej

Zakres wykładu

Literatura

Sylwia Bródka, Andrzej Macias, 2007, Etapy oceny środowiska przyrodniczego oraz ich znaczenie w procesie planistycznym, Problemy Ekologii Krajobrazu, tom XIX.

Katarzyna Fagiewicz, Lidia Poniży, 2007, Waloryzacja środowiska przyrodniczego w opracowaniach ekofizjograficznych, Problemy Ekologii Krajobrazu, tom XIX.

Kistowski M., 2003 , Procedura sporządzania opracowań ekofizjograficznych w świetle najnowszych uregulowań prawnych (w:) Ochrona przyrody na obszarach rolnych, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Towarzystow na Rzecz Ziemi, Kraków –Oświęcim, s.14-33.


Egzamin i terminy

ĆWICZENIA do rozliczenia
Struktura krajobrazu
Dynamika krajobrazu
Model Płaty – Korytarze – Matryca

Należy przesłać w postaci PDF
ROZLICZENIE ĆWICZEŃ 11.06 wtorek – 23:59

EGZAMIN
12.06 środa za zasadzie terminu „0” – godz. 14:00 sala (biblioteka)
18.06 wtorek – godz. 10:00 s. (sala do ustalenia) zmiana terminu ze względu na obronę rozprawy doktorskiej mgr. M. Rurka